Ikâmet Sartlari:

Ikâmet Sartlari, biri eski, biri de yeni kanuna göre, iki çesittir:

Eski Kanunlara göre:

1 Temmuz 1977'den önce, bir kimsenin 65 yasinda emekli sigortasi alabilmesi için, asagidaki sartlardan birini yerine getirmesi gerekiyordu:

* 18 yasini doldurduktan sonra Kanada'da en az 40 sene devamli oturmus olmasi, veya

* Yaslilik sigortasina basvuruldugu tarihte, bu tarihten evvel Kanada'da en az 10 sene devamli oturmus olmasi, veya

* Eger ikinci sarti dolduramiyorsa, yani yaslilik sigortasina basvurudan hemen evvelki son on senede devamli Kanada'da oturmamissa, oturmadigi her sene için, 18 yasi ile 65 yasi arasinda üç sene Kanada'da oturmus olmasi ve basvurusundan hemen evvelki son bir senede de Kanada'da oturmus olmasi

Yukarki sartlardan birine uyuldugu takdirde, yaslilik sigortasinin tamamina hak kazaniliyordu. Aksi takdirde, hiç bir hak yoktu.

Yeni Kanunlar:

1 Temmuz 1977'de yürürlüge giren yeni kanunlara göre, 40 sene Kanada'da devamli olarak oturmus bir kisi yaslilik sigortasinin tamamini almaya hak kazanir. 18 yasini doldurduktan sonra en az 10 sene Kanada'da oturmus bir kimse, yaslilik sigortasina ancak orantili olarak hak kazanir. Meselâ 18 yasindan sonra 20 sene Kanada'da oturmus olan bir kimse, yaslilik ayliginin ancak yarisini alabilir (20 ÷ 40 = 0.5).

Aradaki geçis dönemini de kapsamak üzere, 1 Temmuz 1977'de Kanada'da oturmakta olup 25 yasini dolmus olanlara, isterse eski kanunlara göre, isterse yeni kanunlara göre (hangisi isine gelirse) seçim yapma hakki tanindi. 40 senelik bir geçis döneminden sonra, 1 Temmuz 2017'de, yeni kanunlar herkesi kapsiyacak.

Örnek:

Ahmet bey geçenlerde 65 yasini doldurdu. Kanada'ya ilk defa 25 yasinda yerlesti. Kanada'da 8 sene oturduktan sonra, 33 yasinda, Amerika'ya tasindi. 12 sene evvel tekrar Kanada'ya dönüp yerlesti.

Yeni kanunlara göre, Ahmet bey yaslilik sigortasinin ancak 50%'sini alabilir: (8 + 12 ) ÷40 = 50%.

Mamafih, Ahmet bey 1977'den önce Kanada'da oturmus oldugu için ve 1 Temmuz 1977'de 25 yasindan büyük oldugu için, isterse eski kanunlara göre basvurabilir. Buna göre, son 10 sene Kanada'da oturmus oldugu için, Ahmet bey yaslilik sigortasini 100% alabilir.

Yaslilik Sigortasi basladiktan sonra Kanada'dan ayrilmak:

Eger yaslilik sigortasi almakta olan bir kimse 18 yasini doldurduktan sonra Kanada'da en az 20 sene oturmussa, Kanada'dan ayrilip da Türkiye'ye tasinsa bile maasi ölene kadar devam eder. Aksi takdirde Kanada'dan ayrildiktan alti ay sonra maasi kesilir. Tekrar Kanada'ya dönüs yaparsa yaslilik maasi basvurduktan hemen sonra baslar.

Ek Gelir Yardimi:

Az gelirli yaslilara ayrica ek gelir yardimi yapilir (Guaranteed Income Supplement). Bu yardim yaslilik sigortasi maasi hariç diger gelirler de gözönüne alinarak hesaplanir. Her 2 dolar diger gelir basina, ek gelir yardimi 1 dolar azalir.

Es ve Dul Yardimi:

Buna göre, yaslilik sigortasi almakta olan bir kimsenin esi, eger 60 ile 65 yasi arasinda ise, 18 yasindan sonra Kanada'da en az 10 sene oturmus ise, ve geliri bazi miktarlardan az ise, bu yardima hak kazanir.

Yaslilik sigortasi ve diger yardimlar her üç ayda bir enflasyona göre ayarlanir.

Yaslilik sigortasi gelir vergisine tabidir. Diger yardimlar (ek gelir, es ve dul yardimlari) genel gelirlerde gösterilmekle beraber, vergiye tabi gelirlerden düsülür, yani vergisi yoktur.

Yüksek gelir sahiplerine yaslilik sigortasi azaltilarak verilir. Yillik geliri 85,528 dolardan fazla olanlar yaslilik sigortasini tamamen kaybederler.

Aylik Miktarlar (Ekim-Aralik 1998):
Yaslilik (OAS) 410.82 dolar

Ek Gelir Yardimi (GIS)
Azami, Bekar 488.23 dolar
Azami, Evli 318.01 dolar
(Yillik Gelir 21,888 dolarin üzerine çikarsa bu miktar sifira iner)

Es ve Dul Yardimi (SPA):
Azami, es 728.83 dolar
Azami, dul 804.64 dolar

Bu konuda daha fazla bilgi almak veya yaslilik sigortasina basvurmak için, en yakin "Human Resources Development Canada - Income Security Program" ofisine danisiniz.